Dom

Zimowy ogród pełen barw – krzewy kuszące ptaki jadalnymi owocami

Zimowy ogród nie musi być pozbawiony koloru ani ptasich gości. Głóg, dzika róża, kalina koralowa i dereń świdwa tworzą barwne owoce, które mogą pozostać na gałęziach w chłodnych miesiącach. Jeśli połączysz je z jarzębem oraz owocującym późno bluszczem, wydłużysz okres dostępności naturalnego pokarmu. Gęste krzewy dadzą ptakom także miejsce, w którym mogą schronić się przed wiatrem i niepokojem.

Dlaczego jeden krzew to za mało?

Owoce nie pojawiają się i nie znikają u wszystkich roślin jednocześnie. Jarzęb może być odwiedzany przez ptaki już pod koniec lata i jesienią, podczas gdy owoce głogu, dzikiej róży czy kaliny bywają dostępne również zimą. Bluszcz dojrzewa jeszcze później, stopniowo, dlatego może dostarczać pokarmu wtedy, gdy gałęzie innych roślin są już ogołocone.

Nie oznacza to, że w każdym ogrodzie owoce utrzymają się do tej samej daty. Zależy to od pogody, obfitości owocowania i liczby żerujących ptaków. Właśnie dlatego lepiej zestawić rośliny o różnych terminach dojrzewania niż liczyć na jeden okaz z dużą ilością owoców.

Kolor jest przyjemnym dodatkiem, ale przy wyborze nasadzeń warto patrzeć szerzej. Czerwone owoce głogu, róży i kaliny wyróżniają się na tle zimowego ogrodu. Ciemne owoce derenia lub bluszczu są mniej wyraziste z daleka, lecz również mogą być pokarmem. Dla ptaków znaczenie ma dostępność owoców, ich rodzaj oraz to, czy w pobliżu znajdują osłonę.

Jakie krzewy z owocami posadzić dla ptaków?

Głóg – owoce i gęsty żywopłot

Głóg to dobry wybór, gdy chcesz połączyć zimowe owoce z osłoną. Jego czerwone owoce są zjadane między innymi przez kosy i inne drozdy. Rozgałęziony, ciernisty krzew może tworzyć zwarty fragment żywopłotu, w którym ptaki znajdą schronienie.

W większym ogrodzie głóg sprawdzi się w mieszanym nasadzeniu z innymi rodzimymi krzewami. Jeśli zależy ci na owocach, nie przycinaj całego żywopłotu co roku w taki sposób, by usuwać wszystkie pędy zdolne do kwitnienia i owocowania. Można utrzymywać jego kształt, a zarazem pozostawić część gałęzi z owocami na zimę.

Dzika róża – barwne owoce po opadnięciu liści

Owoce dzikiej róży nadają kolor ogrodowi wtedy, gdy liście już opadną. Część z nich może utrzymywać się na krzewie w chłodnej porze roku i stanowić pokarm dla ptaków. Rozłożysty pokrój róży pomaga też stworzyć mniej odsłonięty zakątek.

Warto zostawić jej dość miejsca, zamiast sadzić ją tam, gdzie konieczne będzie częste, silne cięcie. Jeżeli jesienią zbierasz owoce na własne potrzeby, pozostaw część na gałęziach. Nawet pojedynczy krzew może być cenniejszy dla ptaków, gdy nie zostanie całkowicie ogołocony.

Kalina koralowa – czerwone grona dla drozdów

Kalina koralowa zwraca uwagę gronami czerwonych owoców. Mogą zjadać je drozdy, w tym kosy i kwiczoły. To propozycja dla osób, którym zależy zarówno na wyraźnym zimowym akcencie, jak i na roślinie przydatnej ptakom.

Przed sadzeniem uwzględnij miejsce, jakiego potrzebuje dorosły krzew, oraz warunki w ogrodzie. Kalina dobrze wpisuje się w swobodniejsze nasadzenia, gdzie nie trzeba stale ograniczać jej wzrostu. Pozostawienie owocostanów ma większy sens niż porządkowanie krzewu natychmiast po zakończeniu sezonu.

Dereń świdwa – mniej oczywisty kolor

Dereń świdwa to rodzimy krzew o ciemnych owocach, które mogą pozostawać na roślinie jesienią i zimą. Nie tworzy tak jaskrawego akcentu jak głóg czy kalina, ale wnosi do ogrodu inną barwę i zwiększa różnorodność dostępnego pokarmu.

Można wykorzystać go jako część luźnej grupy krzewów lub mieszanego żywopłotu. W takim układzie rośliny nie muszą być jednakowej wysokości ani owocować w tym samym czasie. Zróżnicowana, gęstsza zieleń daje ptakom więcej możliwości żerowania i ukrycia się niż pojedynczy krzew stojący pośrodku trawnika.

Jarzęb i bluszcz: dwa uzupełnienia krzewów

Jarząb pospolity, potocznie nazywany jarzębiną, jest drzewem, nie krzewem, ale warto uwzględnić go w ogrodzie przyjaznym ptakom. Jego owoce bywają zjadane już jesienią. Nie należy więc zakładać, że czerwone grona pozostaną na nim przez całą zimę. Jarząb dobrze uzupełnia krzewy, których owoce mogą być dostępne później.

Bluszcz z kolei jest pnączem. Jego ciemne owoce dojrzewają późno i przez dłuższy czas; są też bogatsze w tłuszcz niż większość jagód. Korzystają z nich między innymi kosy, inne drozdy, rudziki i szpaki. Roślina może ponadto tworzyć gęstą osłonę przy ogrodzeniu lub w innym odpowiednim miejscu.

Jeśli sadzisz bluszcz z myślą o owocach, pamiętaj, że owocują dojrzałe pędy, które wcześniej zakwitły. Regularne usuwanie całych przyrostów ograniczy ten efekt. Nie jest to też roślina, której owoce zbiera się do jedzenia przez ludzi: jadalność owoców dla ptaków nie oznacza, że są bezpieczne dla człowieka.

Jak ułożyć nasadzenia, by służyły ptakom przez zimę?

Najprościej myśleć o ogrodzie jak o połączeniu roślin dających pokarm w różnych okresach oraz miejsc osłoniętych. Nie potrzeba do tego równego rzędu identycznych krzewów. Lepszym rozwiązaniem może być swobodna grupa albo żywopłot, w którym gatunki się przeplatają.

  • Łącz różne terminy owocowania. Jarząb może dostarczać owoców wcześniej, głóg, róża i kalina urozmaicają chłodną część roku, a bluszcz owocuje późno.
  • Zostaw część owoców na roślinach. Jesienne zbiory i porządki nie muszą oznaczać usunięcia wszystkiego, co pozostaje na gałęziach.
  • Zachowaj gęstszy fragment zieleni. Mieszany żywopłot daje ptakom nie tylko dostęp do owoców, lecz także osłonę.
  • Nie wycinaj wszystkich nasienników. Nasiona pozostawione na roślinach i nieściętych trawach mogą być pokarmem dla ptaków, które nie żywią się głównie owocami.

Wielkość nasadzenia dostosuj do miejsca. W małym ogrodzie lepiej wybrać rośliny, którym można zapewnić przestrzeń do wzrostu, niż sadzić je zbyt ciasno i później stale silnie przycinać. W większym można stworzyć kilka skupisk, łącząc krzewy z drzewem i pnączem. Nie ma jednej liczby krzewów, która gwarantowałaby odwiedziny ptaków: znaczenie mają również otoczenie ogrodu, warunki pogodowe i dostępność innych źródeł pokarmu.

Czy owoce krzewów mogą zastąpić karmnik?

Owocujące rośliny wzbogacają ogród, ale nie zastępują każdego rodzaju pokarmu. Poszczególne gatunki ptaków mają różne potrzeby, a część chętniej korzysta z nasion niż z owoców. W polskim eksperymencie obejmującym 80 prób przeprowadzonych zimą 2013–2014 porównano pobieranie z karmników nasion słonecznika, tłuszczu, prosa i suszonych owoców jarzębu. Słonecznik był najchętniej wybierany zarówno w środowisku miejskim, jak i wiejskim. Wynik dotyczy pokarmów podanych w karmnikach; nie oznacza, że ptaki nie korzystają ze świeżych owoców rosnących na krzewach.

Jeśli dokarmiasz ptaki, traktuj karmnik jako uzupełnienie roślinności. Możesz podawać odpowiedni pokarm, na przykład nasiona, ziarna czy niesolone orzechy, i zadbać o dostęp do świeżej wody. Tłuszcz zwierzęcy podaje się podczas mrozu; przy dodatniej temperaturze może jełczeć. Krzewy mają przy tym przewagę, której karmnik nie zapewni: oprócz owoców tworzą osłonę, a poza zimą są częścią ogrodu, w którym ptaki mogą znajdować również inne zasoby.

Znaczenie zieleni potwierdzają obserwacje ptaków zimujących w Krakowie. Na 56 badanych powierzchniach odnotowano łącznie 64 gatunki; większy udział zieleni miejskiej wiązał się z większym zagęszczeniem ptaków, a dostępność źródeł pokarmu również miała znaczenie. Nie jest to obietnica, że posadzenie konkretnego krzewu sprowadzi określony gatunek. Pokazuje jednak, dlaczego warto planować ogród jako połączenie pokarmu, gęstych gałęzi i różnorodnych roślin, zamiast ograniczać zimowe wsparcie ptaków do samego karmnika.

Przeczytaj również: